Blog
Nietypowy znak drogowy
Spacerując po Sztokholmie zauważyłam pewien znak.
Ten znak drogowy to zdaje się jedyny taki znak drogowy na świecie (poprawcie mnie, jeżeli się mylę) i mówi o zakazie używania zimowych opon z kolcami.
Jak na razie, znak ten znak ten wprowadzono w trzech miastach w Szwecji – w Göteborgu, Uppsali i w Sztokholmie.
W Sztokholmie tylko na ulicy Hornsgatan.
W Szwecji jest nakaz używania opon zimowych od 1 grudnia do 31 marca, (jazda na oponach letnich w tym okresie grozi mandatem 1 200 kr (ok. 600 zł) ale można je używać w okresie od 1 października do 15 kwietnia. Czyli teraz wszyscy kierowcy masowo i z radością zmieniają opony z zimowych na letnie. Bo jazda na zimowych oponach z kolcami w okresie letnim grozi mandatem 500 kr (ok. 250 zł).
Właściciele samochodów w Skandynawii posiadają z reguły dwa komplety opon na felgach, co jest bardzo wygodne przy szybkiej wymianie opon.
Opony zimowe (vinterdäck) są zwykle i z kolcami. (Na zdjęciu poniżej opona z prawie wszystkimi kolcami)
Opony z kolcami powodują odrywanie się od asfaltu drobniutkich cząsteczek, które są bardzo szkodliwe dla zdrowia, szczególnie dla płuc. Na ulicy Hornsgatan jest największe w całym mieście stężenie zanieczyszczeń w powietrzu, dlatego tez postanowiono wprowadzić ten zakaz. Za wjazd na tą ulice w oponach z kolcami można dostać mandat 1000 kr (ok. 500 zł).
Wyjątek mają samochody wjeżdżające w celu ratowania życia – służba zdrowia, weterynarze, policja, straż pożarna itp.
Większość z Was, czytelników mojego bloga, z pewnością zna te wszystkie reguły. Mam nadzieję, że te informacje zaciekawią osoby żyjące poza Skandynawią a kierowcom na szwedzkich drogach służę przypomnieniem – nie dajcie policji okazji do wypisania Wam niepotrzebnego mandatu 500 kr po 15 kwietnia.
Szerokiej letniej drogi!
A w duszy wiosna gra
Co za dzień!
Spotkałam się dziś z moją grupą ze studiów. Oni zawsze w piątek spotykają się, żeby się wspólnie pouczyć. Ja zwykle miałam coś innego do zrobienia i zawsze odmawiałam, ale dziś poszłam i bardzo dobrze zrobiłam.
Spędziliśmy trochę czasu w kafejce Muffin Bakery, na Drottninggatan. Zajadając pyszne muffiny powtarzaliśmy do zbliżających się egzaminów. Dostałam od nich słoiczek różowych cukierków, z okazji nowego obywatelstwa, żeby moje życie w Szwecji było odtąd słodkie i różowe… Ten maleńki gest i ten upominek był zaskakujący mimo, że do ich serdeczności i sympatii jestem już przyzwyczajona.
Potem zrobiliśmy sobie długi spacer. Moi towarzysze wiedzą, że piszę blog i chcą mi pokazać pewne miejsca w Sztokholmie. Pokazali mi bardzo fajny i ciekawy sklep, o którym zrobię osobny wpis i zaprowadzili mnie w miejsce, które sami nazywają „niebieskim wzgórzem”. To miała być niespodzianka.
Ten piękny i duży park znajduje się w samym środku miasta! Niedaleko skrzyżowania Sveavägen i Odengatan (Vasastan).
W tym parku na wzgórzu stoi Obserwatorium astronomiczne. Zainteresowanych topografią odsyłam tutaj.
Oto najstarsze obserwatorium w Sztokholmie. Ten budynek został wzniesiony przez Królewską Akademię Nauk i był budowany przez kilka lat, między1747 a 1753 r. Ale do dziś służy sztokholmskim astronomom do obserwacji i badań.
Choć nie bardzo się znam na astronomii, z opowieści kolegi zapamiętałam tylko tyle, że tam jest jaś pętla temperatury, która pokazuje średnią temperaturę podczas najzimniejszego miesiąca (w lutym) i podczas najcieplejszego miesiąca (lipiec).
I że w środku jest nowy teleskop. Muzeum było niestety zamknięte, ale może kiedyś wybiorę się tam jeszcze raz, bo dookoła muzeum i obserwatorium jest przyjemna trasa spacerowa, z ukrytymi przytulnymi kawiarenkami i ciekawym widokiem na miasto.
To był bardzo przyjemny spacer. Kochani, dziękuję Wam! Kiedyś zrobimy sobie tu piknik!
Powietrze jeszcze wprawdzie chłodne, ale słońca tyle i kwitnąć wszystko dookoła zaczyna. Po burej zimie wypełzają wszyscy na zewnątrz, na trawkę jeszcze wcale nie taką zieloną.
I żyć się chce, i zakochać na nowo. Choćby nawet w tej samej osobie…
Wiosna zajrzała do Sztokholmu. Zajrzała nam do serc. Budzi nas do życia. Czy Wam też tak w duszach gra?
Miłej wiosny moi drodzy!
DOJAZD: Najbliższe stacje metra to Odenplan albo Rådmansgatan.
Jak otrzymać szwedzkie obywatelstwo?
Odebrałam dziś swój nowy paszport.
W lutym otrzymałam obywatelstwo szwedzkie, cieszyłam się bardzo, ale dopiero dziś, trzymając w ręku paszport z własnym zdjęciem, pod którym widnieją słowa: Nationalitet – Svensk, (Nationality – Swedish) dotarło do mnie, że stałam się pełnoprawnym obywatelem Szwecji – słowem, stałam się Szwedką. Jest to dla mnie bardzo wzruszające i poniekąd nobilitujące, jakkolwiek na to nie patrzę – cieszę się i jestem z tego powodu szczęśliwa.
Na szczęście nie musiałam (i nie chciałam) zrzekać się obywatelstwa polskiego, bo Polką jestem, Polką się czuję i jestem ze swojej polskości dumna. A Polacy, którzy dawniej ubiegali się o obywatelstwo szwedzkie, jeszcze do roku 2001, zmuszeni byli zrzec się polskiego obywatelstwa i wielu dziś stara się o nie na nowo.
Wiem, że warto mieć szwedzki paszport, dlatego nie wahałam się przed złożeniem wniosku o obywatelstwo. Będąc obywatelem Szwecji mam pewność, że państwo szwedzkie będzie zawsze dbać o moje dobro, mam dożywotnie prawo do pobytu w Szwecji i powrotu nawet po wielu latach. Mając obywatelstwo szwedzkie, można głosować w wyborach do parlamentu szwedzkiego, można podjąć pracę w zawodzie policjanta, w służbie bezpieczeństwa czy siłach zbrojnych. Można pojechać do wielu krajów bez ubiegania się o wizę. Korzyści jest wiele. Ja zaś odczuwam to najbardziej jako przynależność do kraju – czuję, że Szwecja jest moim domem. Stała się moją nową ojczyzną.
Jak i kiedy zacząć starać się o obywatelstwo?
Naturalnie obywatelem Szwecji można stać się poprzez urodzenie się w tym kraju (i gdy jedno z rodziców jest obywatelem szwedzkim). Adoptowane dzieci również otrzymują obywatelstwo w sposób naturalny. Inne drogi to małżeństwo z obywatelem Szwecji lub naturalizacja.
Naturalizacja to inaczej złożenie wniosku o nadanie obywatelstwa. W przypadku obywatelstwa szwedzkiego konieczne jest wypełnienie pewnych warunków, takich jak m.in.:
- pełnoletność
- potwierdzenie swojej tożsamości, np. poprzez polski paszport, dowód osobisty lub potwierdzenie od kogoś z rodziny
- pozwolenie na pobyt stały lub na czas nieokreślony w Szwecji
- postępowanie zgodnie z prawem
- integracja społeczna
Podczas rozpatrywania sprawy, pracownik urzędu emigracyjnego ma dostęp do informacji czy ubiegający się nie jest zadłużony, objęty alimentami oraz czy nie był/jest skazany oraz czy przestrzega przepisów obowiązujących w Szwecji. Jeśli dana osoba popełniła przestępstwo, to może ubiegać się o obywatelstwo, musi jednak przeczekać pewien czas (odbyć okres karencji).
Wniosek o nadanie obywatelstwa szwedzkiego mogą złożyć osoby, które ukończyły 18 lat i mają pozwolenie na pobyt stały (permanent uppehålltillstånd) po 5 latach pobytu w Szwecji lub osoby, które otrzymały pozwolenie na pobyt na pracę (uppehållsrätt) też po 5 latach.
Osoba będąca w związku małżeńskim z obywatelem Szwecji i mieszkająca razem z nim minimum dwa lata może złożyć podanie już po trzech latach. Dobrze jest odczekać te rzeczone 3 lata, bo zbyt wcześnie złożony wniosek może zostać odrzucony, co jeszcze bardziej oddala moment otrzymania obywatelstwa.
Osoby niepełnoletnie muszą ubiegać się o nadanie obywatelstwa szwedzkiego razem z rodzicami. Wyjątek stanowią dzieci, którego jedno z rodziców jest pochodzenia szwedzkiego (rodzic składa podanie o obywatelstwo dla dziecka), dzieci do 15 roku życia, które otrzymały pozwolenie na pobyt stały, mogą otrzymać szwedzkie obywatelstwo bez względu na to, jak długo mieszkały w Szwecji a osoby między 15 a 18 rokiem życia mogą otrzymać obywatelstwo szwedzkie po trzech latach zamieszkania w Szwecji.
Czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku trwa od 1 do 6 miesięcy. Aby wniosek został przyjęty należy razem z wnioskiem wysłać swój aktualny paszport, wypełnić i podpisać wniosek, dołączyć dowodu wpłaty (1 500 koron, które wpłaca się na konto pocztowe Urzędu Migracyjnego – Migrationsverket) oraz dołączyć personbevis „Ansökan om svenskt medborgarskap”. Personbevis zamawia się w Skatteverket.
Wniosek o nadanie obywatelstwa szwedzkiego można złożyć osobiście w najbliższym Urzędzie Migracyjnym lub poprzez stronę internetową tutaj, bądź wysłać na adres: Migrationsverket, Medborgarskapsenhet 1, 601 70 Norrköping.Na stronie internetowej Szwedzkiego Urzędu Migracyjnego www.migrationsverket.se znajdziecie więcej szczegółowych informacji.
Dziękuję Wam wszystkim za gratulacje i za to, że cieszycie się razem ze mną. Nie wiedziałam, jak ta wiadomość zostanie przyjęta, ale widzę teraz jak bardzo jesteście mi życzliwi.
A to cieszy dużo bardziej niż nowy paszport.
Komplement
To najmilsze słowa jakie usłyszałam tutaj w Szwecji, słowa mojej szwedzkiej koleżanki z grupy na studiach:
– Monika, dzięki tobie zmieniłam zdanie o Polakach.
Serce mi urosło.
Zegary naprzód!
Czas zimowy już za nami!
Dziś w nocy przechodzimy na czas letni. Przesuwamy wskazówki zegara o godzinę do przodu, z drugiej na trzecią. Noc będzie krótsza ale potem dni będą coraz dłuższe, coraz jaśniejsze… Choć zima nie była taka zła, mam jej dosyć, mam dosyć tych ciemnych wieczorów, mglistych zimnych poranków. Choć jeszcze w kwietniu nie raz będzie paskudnie i chłodno, wiatr będzie pachniał inaczej…. I zielenić się będzie!
I do lata będzie coraz bliżej. Och, tęskno i śpieszno mi do lata.
Już wyobrażam sobie te wycieczki, te pikniki, rejsy, grilowanie i w słońcu wygrzewanie.
Czy czekacie i tęsknicie, tak jak ja?
Fredagsmys
Choć za oknem piękna pogoda, siedzę w domu i kuruję się.
Choroba dopadła mnie już we wtorek wieczorem, (po roku super zdrowia!) ale spodziewałam się tego, po ostatnich przeżyciach. Ciało powiedziało mi stop! i zażądało odpoczynku. W środę spałam prawie cały dzień a wczoraj poczułam się lepiej i zniosłam sobie do łóżka to, co lubię najbardziej:
Świece, zielona herbata, książki, czasopisma. Bycie ze swoimi myślami, ze sobą samą, bez musu i pośpiechu, z dala od wszystkiego, co nieprzyjemne, codzienne i przyziemne jest takie…. mysigt. Nie ma chyba polskiego słowa, które oddałoby dokładnie to, co ono oznacza, podczas gdy po szwedzku jego brzmienie oddaje ten stan, ten nastrój, ten urok. Przytulny, cieplutki, milutki, przyjemny…. A może ktoś z Was ma swoje tłumaczenie słowa mysig? Ostatnio delektuję się tym słowem i trochę go nadużywam, szczególnie w piątki…
Piątek jest ulubionym dniem tygodnia dla każdego rzecz jasna, ale Szwecji urósł do rangi mini święta – fredagsmys (piątkowe przytulności?) to chwile, na które wszyscy czekają i do których odliczają piątkowe godziny. Piątkowy wieczór musi być mysig, czy to z przyjaciółmi w głośnym klubie, czy z rodziną na sofie przed telewizorem. I klub musi być przyjemny i sofa miękka. Cokolwiek by nie wybrać, ma być przytulnie! Żeby móc w tej miłej miękkości i przyjemności nabrać sił do zmagania się z kolejnym tygodniem.
Ja piątki spędzam spokojnie, relaksuję ciało i duszę. Staram się mieć mysigt… Od czasu do czasu zaparzam sobie moją ulubioną herbatę – kwiat, (tea flower). To taka niepozorna kulka, która po zalaniu wrzątkiem pomalutku rozwija się i przekształca się w piękny kwiat. Podobno dawno dawno temu takie herbaty przygotowywano w Chinach dla cesarzy.
Piątki są przyjemne. A takie luksusowe piątki – kilka dni pod rząd nie trafiają się mi często, więc leniwię się ile mogę. Ale od poniedziałku zabieram się do pracy, sesja się zbliża!
Mam nadzieję, że też macie przyjemnie w ten piątkowy wieczór. Życzę Wam leniwego weekendu!
Dzień gofry!
Dziś jest święto Zwiastowania Marii Panny, (dokładnie 9 miesięcy przed narodzeniem Chrystusa w religii chrześcijańskiej), obchodzony w Szwecji jako Våffeldagen czyli…. Dzień Gofra.
Dlaczego gofra?
Marię Pannę nazywano Vår Fru – Nasza Pani a Dzień Zwiastowania nazywano Vårfrudagen – Dzień Naszej Pani i tak poprzez przesłyszenie się (głodnemu chleb na myśli) zaczęto mówić zamiast Vårfrudagen – Våffeldagen.
Våffeldagen świętowany jest więc goframi – zwykle z bitą śmietaną i owocami. Dawniej jadano gofry dopiero na wiosnę, kiedy już było więcej dostatku pod postacią mleka i jajek. Odbijano sobie nimi ubogą kulinarnie zimę. Poza tym, kiedyś Dzień Zwiastowania uznawano za początek wiosny i zarazem początek przygotowań do pracy na roli i w gospodarstwie.
Dzisiejsza Szwecja jada gofry okrągły rok, a w prawie każdym szanującym się szwedzkim domu jest gofrownica, (våffeljärn). Jednakże dzisiaj, w Våffeldagen delektuje się goframi szczególnie, pielęgnując tradycję i oczekując nadejścia wiosennych dni.
To trochę takie symboliczne pożegnanie tych „chudych”, ciężkich miesięcy i radosne rozpoczęcie tych jaśniejszych i bardziej obfitych.
Kocia pociecha
W tą nieszczęśliwą niedzielę, późnym już wieczorem przyszła do mnie koleżanka.
Przyniosła blachę tiramisu i…
…malutkiego kotka. Wraz z całym jego wyposażeniem.
– Ten kotek nie pozwoli ci się smucić. – Powiedziała.
I rzeczywiście. Kot sprawia, że ja się śmieję, uśmiecham, cieszę. Bawi się, skacze, biega; mruczy rozrzewniająco a do drzemki wybiera sobie dziwne miejsca.
Jest bardzo towarzyskim pieszczochem. Przemiłym i rozbrajającym. Czasem mi tylko skoczy znienacka na plecy, ale rzadko.
Większość dnia przesypia ale kiedy jestem w domu łobuzuje aż miło.
W nocy zaś śpi ze mną mrucząc i wiercąc się, czym wytrąca mnie co rusz z objęć Morfeusza. Nie wysypiam się, ale nieważne. Kocię jest słodkie! Zawładnęło moim sercem na tyle, że postanowiłam sprawić sobie własnego kotka.
Koleżanka wyjechała na tydzień i oddała mi tego kotka na przechowanie. (Sylwio, dziękuję, że go przyniosłaś!) Ale już widzę, że sporo bym za niego dała, bo drugi taki sam się chyba nie trafi… No ale w każdym razie MÓJ kotek już jest zamówiony. Przywiozę go po świętach.
To niesamowite, że takie malutkie, nic nie ważące zwierzę może aż tak pocieszyć! Jestem w okresie żałoby i aż czasem mam wyrzuty sumienia, że się śmieję ale usprawiedliwiam się, że Babcia właśnie roześmianą chciałaby mnie widzieć.
….
Dzisiaj zaczyna się astronomiczna wiosna, ale do Sztokholmu tymczasem, w poniedziałek, po kilkunastu wiosennych dniach wróciła zima. Taka ze śniegiem po kostki. To zdjęcie zrobiłam po drodze na uczelnię w czwartek tydzień temu,
a to w tym samym miejscu w poniedziałek. W ciągu dnia jest na plusie i ten śnieg topnieje tworząc mało elegancki widok. Zapomniałam, że mieszkam w Szwecji i że wiosna przychodzi w maju. A jednak nie ma wyjątków!
Taka pogoda nie pomaga, ale na szczęście są bliscy, są przyjaciele, jest kot i jesteście Wy.
Martwicie się o mnie i pytacie. Wasza obecność, choć wirtualna, bardzo mi pomaga, wierzcie mi. Wy tego nie widzicie, ale wzruszam się do łez, gdy czytam Wasze maile i komentarze i czuję wtedy Wasze ciepło, wsparcie i sympatię. Naprawdę! Chcę, żebyście wiedzieli też, że jestem spokojna, nie płaczę. To chyba świadomość, że Babcia już nie cierpi przynosi mi ulgę. Jutro lecę do Polski, w sobotę jest pogrzeb. Wiem, że wtedy będę płakać strasznie.
Ale póki co, jestem spokojna i uśmiechnięta. Nie martwcie się:-)
Do usłyszenia w przyszłym tygodniu, przytulam mocno!
…
Dzisiaj rano
moja Babcia przeszła na drugą stronę życia.
Jestem już o Nią spokojna.
Język szwedzki
To mój drugi post dla Klubu Polek na Obczyźnie.
Tym razem ja i inni Klubowicze mamy za zadanie rozprawić się z kwestią języka kraju, w którym przyszło nam mieszkać. Ja mieszkam w Szwecji, więc będzie o języku szwedzkim.
Zanim przyjechałam do Szwecji nie miałam żadnego kontaktu z tym językiem, nie wiedziałam nawet jak on brzmi. Dlatego pierwsze spotkanie z językiem szwedzkim wpędziło mnie w popłoch i prawie się załamałam. Brzmiał on dla moich uszu jak gruchanie gołębia. Takie wydobywające się z głębi gardła, zdławione kluskami. Chroboczące i mlaszczące. Okraszające język szwedzki westchnienia i zachłyśnięcia się powietrzem doprowadzały mnie do szału i tupiąc nogami broniłam się przed rozpoczęciem nauki. Wszechobecna znajomość języka angielskiego pogłębiała tylko moją niechęć.
Jednak bardzo szybko zrozumiałam, że muszę pójść na kurs jeśli chcę zostać w Szwecji na stałe i zacząć pracować w swoim świeżo upieczonym zawodzie nauczyciela. Nauka szła szybko, bo na szczęście wchłanianie nowych języków przychodzi mi stosunkowo lekko (co odziedziczyłam po ojcu). Szybko przechodziłam kolejne etapy nauki, ale uczyłam się, bo… musiałam. Dopiero, kiedy usłyszałam pieśń Du måste finnas w wykonaniu Heleny Sjöholm, coś we mnie pękło i pokochałam ten język. Teraz nie tylko nim mówię, ale i delektuję się nim.
Teraz garść informacji:
Szwedzki (svenska) wywodzi się od języka staronordyjskiego, zapisywanego pismem runicznym. Jeśli ktoś z Was spotka na swojej drodze taki kamień, to niech mu się przyjrzy, bo te znaczki, to właśnie pismo runiczne.
Język szwedzki należy do grupy języków germańskich. Ma on dziesiątki dialektów, ale urzędowy szwedzki oparty jest na dialekcie sztokholmskim. Szwedzkim posługuje się około 9 milionów ludzi, najwięcej w Szwecji oraz w niektórych rejonach Finlandii, najwięcej na Wyspach Alandzkich.
Liter w szwedzkim alfabecie jest 29. (Na obrazku brakuje litery W, która występuje rzadko). Na pewno zauważyliście 3 ładne literki, których my nie mamy: å, ä i ö. Koleżanka pięknie powiedziała, cytuję: Ale ładnie ten szwedzki wygląda! Tyle w nim och-ów! I te znaki diakrytyczne, kropeczki, kółeczka, jak wyhaftowane na płótnie!
Rzeczownik
Język szwedzki ma tylko dwa rodzaje rzeczownika – ogólny en i nijaki ett oraz tylko dwa przypadki – mianownik i dopełniacz.
Deklinacje rzeczownika obejmują nie tylko tworzenie liczby mnogiej, ale także form określonych rzeczowników i rzeczownika trzeba się właściwie uczyć wraz z jego rodzajem, formą określoną i formą liczby mnogiej. Możliwe końcówki liczby mnogiej to: –or, –ar, –er, –r, –n, ale ok. 1/4 rzeczowników ma taką samą formę zarówno w liczbie pojedynczej jak i mnogiej – np. ett hus – två hus, czyli: jeden dom – dwa domy. Najczęściej są to rzeczowniki, które mają rodzajnik ett.
Określoność
Przykład na rzeczownik ogólny en:
(róża) en ros (ta konkretna róża , ta o której mówimy) rosen
(róże) rosor (te konkretne róże, te o których mówimy ) rosorna
Rzeczownik ett:
(dom) ett hus (ten konkretny dom) huset
(domy) hus (te konkretne domy) husen
Uff.
Czasownik
Czasowniki nie odmieniają się przez osoby ani przez liczby, tzn. wszyscy: ja ty, on, ona, my,wy, oni går (idzie). To w czasie teraźniejszym. Natomiast odmienianie w czasie przeszłym, zaprzeszłym i przyszłym to prawdziwe wyzwanie dla uczących się szwedzkiego. (Ja uczyłam się tabeli czasowników na pamięć, ponieważ jest morze wyjątków).
Określona czynność może zostać wyrażona w następujących czasach:
infinitiv (bezokolicznik) – att dansa (tańczyć)
presens (czas teraźniejszy) – Jag dansar (tańczę)
perfekt (przeszłoteraźniejszy) – Jag har dansat (tańczyłam)
preteritum lub imperfekt (czas przeszły) – Jag dansade (tańczyłam)
pluskvamperfekt (zaprzeszły) – Jag hade dansat (tańczyłam)
futurum (przyszły) – Jag ska dansa (będę tańczyć)
O tym jak sobie pomóc w nauce języka pisałam tutaj.
Najnowsze komentarze